Stosowanie steroli i stanoli roślinnych a cholesterol

Udokumentowano w badaniach ścisły związek pomiędzy podwyższonym stężeniem cholesterolu w krwi (przede wszystkim LDL) a zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca. Ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej można zmniejszyć zmieniając tryb życia na bardziej prozdrowotny, zbilansowany sposób żywienia, polegający na niskim spożyciu tłuszczów nasyconych z odpowiednią ilością nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 oraz wysokim spożyciem warzyw i owoców, przy jednoczesnym aktywnym trybie życia.

Na podstawie wyników badań klinicznych udowodniono, że sterole i stanole roślinne obniżają stężenie cholesterolu całkowitego oraz cholesterolu LDL poprzez częściowe hamowanie absorpcji jelitowej cholesterolu. Udowodniono również, że wpływ stanoli i steroli dodaje się do efektu osiąganego przez stosowanie innych strategii, np. ograniczenie zawartości tłuszczów w diecie lub stosowanie leków takich jak statyny.

sterole-stanole

Wiadomo, że obniżenie stężenia cholesterolu występuje przy zastosowaniu dawki 1 – 3 g steroli lub stanoli dziennie i nie osiąga się lepszych efektów przy zastosowaniu dawki powyżej 3 g/dobę. Spożywanie 2 g steroli lub stanoli roślinnych średnio obniża stężenie cholesterolu LDL o 10%. Zastosowanie 2 g steroli lub stanoli roślinnych wraz ze zmianą trybu życia na bardziej prozdrowotny oraz zmianą sposobu żywienia może skutkować obniżeniem stężenia cholesterolu LDL o 15%.

Warto pamiętać, że obniżenie stężenia cholesterolu LDL o 10% zmniejsza ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca o 20%. Bezpieczeństwo stosowania steroli i stanoli roślinnych zostało potwierdzone przez intensywny program oceny ich bezpieczeństwa, wydanie zgody na ich stosowanie jako tzw. nowej żywności a przede wszystkim bezpieczne stosowanie w wielu państwach. Jednak regularne spożywanie 2 – 3 g steroli lub stanoli dziennie przez okres jednego do 12 miesięcy może obniżyć osoczowe stężenie karotenoidów (prowitaminy A) w surowicy krwi. Ten niekorzystny efekt można odwrócić stosując zgodnie z zaleceniami 5 porcji warzyw i owoców dziennie, a zwłaszcza warzyw z wysoką zawartością karotenoidów – np. ciemnozielone i żółte warzywa liściaste oraz owoce cytrusowe.

Ponieważ spożycie powyżej 3 g dziennie nie przynosi dalszego obniżenia stężenia cholesterolu i może obniżać stężenie karotenoidów, Rada Naukowa ds. Żywności wydała opinię stwierdzającą, że stosowanie dawki powyżej 3 g/d nie jest zalecane. W związku z tym Komisja Europejska dopuszcza dodawanie steroli i stanoli roślinnych do szeregu produktów spożywczych, np. tłuszczów do smarowania pieczywa, sosów do sałatek, mleka, fermentowanych produktów mlecznych typu jogurty i sery, produktów pochodzących z soi oraz pikantnych sosów, przy założeniu, że w jednej porcji produktu jest zawarte nie więcej niż 3 g steroli lub, stanoli (jeśli spożywana jest jedna porcja dziennie) lub 1g (jeśli spożywane są trzy porcje dziennie).

Wspólnotowa dyrektywa dotycząca znakowania stwierdza, że każdy produkt zawierający sterole i stanole powinien czytelnie podawać ich zawartość oraz zamieszczać informację o ich właściwościach i zastosowaniu (np. produkt przeznaczony wyłącznie dla osób pragnących obniżyć stężenie cholesterolu, chorzy przyjmujący leki obniżające stężenie cholesterolu powinni spożywać produkt tylko pod kontrolą lekarza, produkt nie jest zalecany dla kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz dla dzieci poniżej 5 roku życia)